"Kinderen zijn zo lekker eerlijk"

Mirjam is sinds 1 november jl. leidster bij naschoolse opvang De Bromtol. Een leidster met een brede belangstelling, maar vooral 'zorg' staat centraal in haar leven. "De naschoolse opvang en werken in het verzorgingshuis: ik vind het gewoon allebeí leuk om te doen!"

Het gezin

            Een gezellig huis in een dorp in het westen van het land. De 26-jarige Mirjam is er niet geboren, maar wel opgegroeid. In de huiskamer een deel van de familie; echtgenoot Koen, pleegdochter Annabel en de drie poezen. Zoontje Chris ligt al lekker te slapen.

            Tijdens een stage voor haar opleiding heeft Mirjam voor het eerst ervaren dat kinderen zich soms in heel treurige omstandigheden staande moeten houden. Vooral het lot van een klein vijfjarig meisje heeft haar destijds erg aangegrepen. Haar vader was een dealer, haar moeder een heroïneprostituée. Mirjam: "Ondanks dat dit meisje regelmatig werd mishandeld en zelfs op kinderpsychiatrie belandde, werd ze in het gezin teruggeplaatst. Onbegrijpelijk."

            Aanleiding voor Mirjam en haar man om regelmatig zelf pleegkinderen in huis te nemen. Diverse kinderen hebben inmiddels bij hen gewoond, variërend van weekeinden of vakanties, tot langduriger, van 4 maanden tot 2,5 jaar. Het is vaak heel intensief en geeft ook wel stress. Maar juist als het wat minder goed verloopt, geeft het voldoening als voor deze kinderen ook het juiste plekje gevonden is.

Hobby's

            Tijd voor hobby's heeft Mirjam ook nog. Lezen is haar voornaamste hobby. Om de geest tot rust te brengen leest ze regelmatig de boeken van Baantjer, over rechercheur De Cock. "Als je Amsterdam kent, en je leest deze boeken, dan weet je precies waar De Cock op dat moment is. Héél leuk!" Verder leest Mirjam boeken over problematieken met kinderen en tieners. Zo leest ze de boeken van Yvonne Keuls graag.

            De gezondheidszorg in het algemeen heeft ook haar belangstelling. Daarom werkt ze regelmatig op uitzendbasis als verzorgende in een verzorgingshuis. "Oudere mensen wassen, wonden verzorgen, helpen bij alle algemene dagelijkse levensbehoeften. Mooi werk, en zeker de combinatie met de naschoolse opvang is fijn."

De Bromtol          

            Het leeftijdsverschil tussen de kinderen van de naschoolse opvang vindt Mirjam geen probleem. Dat is ze thuis ook gewend. Haar groep nú bestaat uit kinderen van vier tot zeven jaar. Dat vindt ze erg leuk: "Die kleine kinderen zijn zo lekker eerlijk!" Mirjam: "Je kind moet het aankunnen, want het zit al een hele dag op school. Zeker als een kind pas sinds kort naar school gaat, is het best veel. Maar het is ook een gewenningsproces. Mijn zoontje Chris vindt het er leuk, en hij leert er een heleboel andere kinderen kennen."

            Tijdens haar opleiding heeft Mirjam gewerkt met kinderen met sociale problemen. Bij de Bromtol speelt de opvoedkundige taak een minder grote rol. De naschoolse opvang is meer vrijblijvend. De kinderen moeten de hele dag al zo veel. Bij aankomst op De Bromtol eten ze een crackertje en mogen ze, als ze dat willen, vertellen over school of over iets heel anders. Daarna gaat ieder kind zijn gang, wat knutselen, een spelletje, video kijken of computergamen. Er kan echt van alles worden gedaan en dat is prettig: "Na een dag hard werken op school is de sfeer hier eigenlijk altijd ontspannen".

Knotje

Met een bedrukt gevoel staan we in de vertrekhal elkaar aan te kijken. Een lach, maar zeker ook een paar tranen. Merlinde is na een paar innige omhelzingen klaar om door de douane te gaan. Na de aller-aller-allerlaatste knuffel volgt ze met stevige stappen de borden van de luchtvaartmaatschappij naar de douane. Een poortje door, een roltrap op, nog een laatste zwaai.

Op weg naar Nieuw Zeeland

Tja, en wat gaan wij nu eens doen? Even ergens het hoofd leegmaken? We lopen nog wat te dralen, nog niet helemaal bereid om te gaan. Als ik een laatste keer omkijk, zie ik Merlinde met haar rolkoffertje ineens op een vide vlak boven ons verschijnen. "Lin!" gil ik blij, maar ook wel een beetje hysterisch. Ook de andere twee draaien zich onmiddellijk om en met z'n drieën staren we naar haar zich verwijderende gestalte. Onze Lin hoort het niet. 

Daar gaat ze. Achttien jaar. Stoer, zelfstandig, een eigenwijze rommelknot op haar hoofd. We wachten en kijken, net zolang tot ook de allerlaatste sprietjes van dat eigenwijze knotje definitief uit het zicht zijn verdwenen. Onze wereldreizigster, op weg voor een jaar Nieuw Zeeland.

You are breaking my heart

Als ik de woonkamer binnenkom, zie ik onze dochter lui op de bank hangen. Diverse kussens, een dekentje, drankje op tafel. Laptop balanceert ergens tussen buik en benen, oortjes in en de tv keihard aan. Op het beeldscherm een zingende boyband in een tropische omgeving. Ik herken het meteen en zing vrolijk mee: "Celia, you're breaking my heart, you're shaking my confidence daily...". Dochters ogen worden groter en kijken mij verbaasd aan. Ze komt zelfs een beetje overeind en ik zing vrolijk verder: "Oh Cecilia, I'm down on my knees..." Ogen nog groter: "Hoe ken jíj die tekst nou?"

Cecilia

"Simon & Garfunkel, schat, Simon & Garfunkel," zeg ik triomfantelijk en leg meteen maar even uit hoe we ons vroeger, al handenklappend en stepdansend, tijdens feestjes op dit nummer vermaakten. Ze kijkt me strak aan, rolt dan met haar ogen en gaat zuchtend weer languit achterover liggen.

Oei. Die toelichting was misschien net iets te veel van het goede.

Zacht handje

Helemaal fit ben ik niet. Wat last van buikpijn en snel moe. Geen wonder, we hebben het erg druk gehad de laatste maanden. Ze merkt ook wel dat mama wat van slag is. Sesamstraat staat aan om t.v. te kijken tot papa er is. "Want mama voelt zich niet zo lekker".
 

Met mijn ogen dicht lig ik te luisteren naar de geluiden om me heen. Dan, heel zacht, voel ik een handje op mijn hoofd. De warmte en het vertrouwde geluid van de ademhaling van een kind dicht bij mijn oor. Héél zachtjes, héél lief. Voorzichtig doe ik mijn ogen open. Ze staat naast me. Met het warme handje nog op mijn wang vraagt ze: "Mama weer beter? Ja?" Ze houdt absoluut niet van knuffelen, duwt je weg bij elke aai. Maar daar staat ze, heel bezorgd. "Ja mama? Beter?"

Tijd om op mijn antwoord te wachten heeft ze niet, want de haldeur gaat open. "Papa, papa", gilt ze enthousiast en rent naar de deur. De warmte van dat handje is nog lang blijven hangen.  

Peuterlogica

Zo moe..

Zo verschrikkelijk moe… maar daar hebben een peuter van drie en een baby van een paar weken geen boodschap aan. De één wil aandacht, de ander heeft honger. Met z’n drieën op het grote bed liggen we tegen een paar grote zachte kussens aan. Knus onder de klamboe, gordijnen dicht, afgesloten van de wereld. 

Met moeite kan ik mijn ogen open houden. Ze zakken even dicht en zijn meteen weer open, telkens weer. Voor ik echt wegdut, trapt een beentje tegen mijn been aan. Ik voel het, maar ben niet in staat te reageren. Ongeduldig volgt er weer een trap, iets hoger, tegen mijn heup. En nog een. “Hou op”, mompel ik. Maar mijn gevecht met de vermoeidheid is voor onze peuter geen enkele reden om te stoppen. 

Als de baby plotseling begint te krijsen is er een grens overschreden. Zonder er over na te denken schiet mijn hand uit en eindigt met een flinke pets op een kinderbeentje. Geschrokken van het gehuil van de baby en van mijn eigen uithaal, kijk ik naar mijn peuter. Die staat, midden op het bed, héél langzaam op. Ze kijkt me woedend aan, probeert haar broek naar beneden te trekken en zegt: “En nou ga ik kijken waar het pijn doet.”

Pretoogjes en een speen

Net in verwachting van mijn tweede dochter, was ik er van overtuigd een kloon van de oudste te krijgen. Natuurlijk wist ik wel beter, maar in eerste instantie was het voor mij een reële mogelijkheid. Na de geboorte moest ik mijn verwachtingen al snel bijstellen: we hebben twee héél verschillende meiden.

Er is geen één foto waar Merlinde sip op staat, ze was een stralende peuter. De jongste van de twee. Heel meegaand, vond het allemaal goed. Volgde haar grote zus met pretoogjes en een lach. Het liefst met haar speen in haar mond. Ondertussen ging ze haar eigen gang. Vond ze het niet nodig om te praten. Ze wees gewoon met haar vingertje naar wat ze wilde hebben, zei een keer “Uuuhhuu” en het was geregeld. De oorspecialist constateerde dan ook lachend dat ze het gewoon slim aanpakte.

Was onze oudste altijd wat verlegen en bang, Merlinde kon je zo tussen de kinderen uit de hogere klassen zetten. Toen ze eindelijk naar de grote school mocht was er voor haar geen enkele twijfel dat ze gewoon hele dagen ging. Ook al vond de juf het niet handig omdat dat een week voor de kerstvakantie was. Ook al stelde de juf voor om halve dagen te beginnen. Niets daarvan. "Merlinde naar school" zei ze resoluut en stond ook na de middagboterham al weer met haar jas aan. En met succes. 

Maar zo meegaand als ze doorgaans was, zo zijn we ook wel een paar keer ontboden bij juf of hockeytrainer, "...omdat Merlinde zo boos kon worden". Vele jaren verder weet Merlinde het uiten van haar gevoelens al lang te doseren. Maar haar eigen gang gaan doet ze nog steeds. "Of we even mee willen naar de Intertoys." Nieuwsgierig willen we best even mee. Dan staat ze rustig een WII met allerlei accessoires te kopen. Daarbij heeft ze ons echt niet nodig, wij zijn slechts de taxi.

Wil niet macaroni, papa!

Mei 1996

Ze is allergisch voor sommige voedingsmiddelen, maar daar kunnen we goed mee overweg. Ze weet precies wat ze mag en wat niet en deelt dat ook aan iedereen mee. "Maryse wordt ziek van ei". Het maakt het wel lastig om onze bijna 3-jarige dochter 'met de pot mee' te laten eten en een tijd lang waren we al blij als ze de zelfgebakken boterhammen at. Pas geleden hebben we de knoop doorgehakt. Maryse moet ook andere dingen dan boterhammen leren eten. We zijn het er nu echt over eens: "We moeten consequent zijn èn we moeten doorzetten".

Dit keer is ze van tevoren gewaarschuwd. "Eerst een beetje macaroni, daarna een boterham met melk." "Wil niet macaroni", deelt ze mede en loopt stampend naar de voorkamer. Als Erik een hapje macaroni op het bordje wil scheppen, komt ze met een vliegende vaart aandribbelen, grist het schaaltje van tafel en verdwijnt weer naar de voorkamer. "Wil niet macaroni, papa en mama." Deze mededeling wordt elke minuut herhaald. Tot Erik het zat wordt, opstaat en een nieuw bordje pakt. Weer komt ze aandribbelen, gaat dit keer voor haar vader staan, zet haar beide handjes op diens bovenbenen en duwt hem met al haar kracht terug naar de keuken. "Weg, papa, weg. Wil niet macaroni." Ze staat zo fanatiek tegen haar 1 meter 85 grote vader aan te duwen dat ze niet eens merkt dat wij pret hebben om haar. Als het wegduwen geen effect heeft, rent ze weg en gaat hartverscheurend zitten huilen.

Ondertussen zitten wij weer voor het blok. Tot nu toe is het alleen gelukt met aardappel en met een beetje appelmoes. Wat is nu de juiste manier om haar aan het eten te krijgen? Neus dichtknijpen? Met een lege maag naar bed? Zuchtend besluiten we 'om ons over de situatie te beraden' en geven we 'voorlopig' maar weer een boterham. Dat er daarna ook een appel met veel smaak verorberd wordt, doet ons goed.

Wit satijn

Foto: Bastiaan Wesseling

Met zorg hangt ze ze op. Eén simpele, de andere frivoler. Haar bruine, gerimpelde handen rusten op de gekleurde knijpers en heel even staart ze voor zich uit. 

Ze was een wilde, haar dochter. Vol levenslust, losbandig. Het mooiste meisje van het dorp. Nu hangt de jurk klaar, zijn de bloemen besteld. Zachtjes strijkt ze over de delicate stof, een glimlach om het ondeugende borduursel. Morgen moet hij droog zijn voor de man van haar leven.

De zon verdwijnt achter de witte huisjes op het eiland. Nog één nachtje. Dag dochterlief... veel geluk met je geliefde.

Roze wolk

Enige tijd geleden werd een goede vriendin van mij oma. Ineens weer zo’n klein mensje in de buurt. Mijn vriendin nu weliswaar in een nieuwe rol, maar herinneringen aan die grote verandering destijds kwamen weer boven...

"Een roze wolk? Nou nee, niet echt!"

"Een moeilijk begin, maar het is het allemaal waard". Karen (33) is moeder van zoon Arjan (15 maanden). "Ik heb vaak gedacht: kon ik je maar terug stoppen, maar ook vaak: wat hou ik toch veel van je". Een interview met een moeder voor wie die eerste maanden niet gemakkelijk waren, maar die nu volop van het moederschap geniet.

Verwachtingen
     Tijdens haar zwangerschap keek Karen uit naar de geboorte van haar eerste kind. Ze had zelf altijd al kinderen willen hebben. Maar de verwachtingen die ze had over het moederschap bleken die eerste paar maanden niet overeen te komen met de werkelijkheid. "Je verwacht dat alles even mooi zal zijn, alles even prachtig. Een lief, schattig kindje dat na een week al doorslaapt. Inderdaad, die roze wolk dus".

     De werkelijkheid viel tegen. Karens kraamtijd was een fijne tijd, maar er waren ook verdrietige momenten. Dat Arjan met een keizersnee geboren zou worden was niet verwacht, maar moeder en kind waren gelukkig gezond. De bevalling van één van Karens beste vriendinnen, de dag erna, verliep echter helemaal niet zo voorspoedig en eindigde onverwacht in het ziekenhuis. Dit zette een flinke domper op de geboorte van Arjan.

Zwaar
     Hoewel Karen geestelijk geen problemen met de keizersnede had, was het lichamelijk wel zwaar. Het duurde lang voor ze lichamelijk hersteld was. Gezinshulp had ze niet en haar man ging vrij snel weer aan het werk. "We hadden afgesproken dat ik ook 's nachts de zorg voor Arjan op me zou nemen, omdat ik niet werkte. Maar iedere nacht er uit, terwijl ik het gevoel had er nèt in te liggen, maakte het heel vermoeiend. Het vele huilen en slechte slapen van Arjan maakte me bovendien erg onzeker en ongeduldig. Ook vroegen de nasleep van de keizersnede en de borstvoeding lichamelijk heel veel."

Ervaringen van anderen
     Karen had van te voren niet verwacht dat die eerste drie maanden zo moeilijk zouden zijn. Hoewel ze regelmatig kinderen over de vloer had gehad, heeft ze nooit gezien dat er ook minder leuke kanten aan zaten. Karen: "Goede vrienden van ons hadden een huilbaby. Maar blijkbaar zie je dat niet. Je denkt toch: dat gebeurt mij niet. Bovendien lees je er ook nauwelijks over. De verhalen in Kinderen of Ouders van Nu gaan juist vaak over uitersten: jubelende moeders of juist heel enge verhalen over allerlei probleemgevallen. De ervaringen van de grote massa worden overgeslagen. En waarschijnlijk zie je het tijdens de zwangerschap toch allemaal erg rooskleurig en sta je er niet voor open. De verhalen over echte huilbaby's ben ik pas gaan lezen toen Arjan er al was."

Aanpassen
     Naast de uitputting van de gebroken nachten en het lichamelijke herstel dat nog moet plaatsvinden, is het voor veel vrouwen heel moeilijk om zich volledig aan hun kind aan te moeten passen. Karen: "Dat blijft moeilijk. Op de momenten dat ik zelf iets rustig wil doen, legt Arjan volledig beslag op me. Hij houdt geen rekening met mijn plannen. Je moet je voor honderd procent aanpassen aan het leven en ritme van je kind."

     Dat het taboe zou zijn om over deze eerste moeilijke tijd te praten, ervaart ze niet zo. "Het heeft ook alles met je karakter te maken of je er open over bent. En ook hoe je deze tijd ervaart. Ben je wat oppervlakkiger van aard, dan zal je het wellicht allemaal minder intens ervaren. En er zijn nu eenmaal moeders die echt alles aankunnen".

     Karen en haar man hebben geen spijt dat ze pas na hun dertigste een kind kregen. Hoewel het fysiek misschien gemakkelijker is als je twintig bent, was het ook fijn om eerst vele jaren leuke dingen gedaan te hebben. Lekker werken, leuke reizen. Wel bleek het nu best moeilijk te zijn dat één salaris volledig wegviel. Niet meer zo vaak uit eten, niet meer zomaar veel geld aan kleren uitgeven, en ook niet meer twee keer per jaar op vakantie. Ze hadden er bewust voor gekozen, maar het vergde toch wel enig aanpassingsvermogen.

Genieten
     Inmiddels is Arjan 15 maanden oud. Karen geniet zichtbaar van het moederschap. Er zijn doorlopend leuke momenten. "Heel emotioneel was het moment dat Arjan voor het eerst lachte. Pas bij negen weken oud. Andere baby's lachten al bij vier, vijf weken. Je denkt meteen dat er iets niet goed is." Ook geniet ze van de weinige momenten dat de actieve Arjan bij haar op schoot wil zitten. "Die kleine armpjes om me heen, hééééérlijk!" Ze voelt zich verantwoordelijk voor haar kind, wil hem graag goede normen en waarden bijbrengen. Ze is niet bang voor die verantwoordelijkheid. Kijkt ook niet meer iedere nacht 'of hij nog wel ademt'. Karen is blij met wie ze is en wat ze heeft. Gelukkig met haar gezinnetje. "Ik denk nu absoluut niet meer: was ik er maar nooit aan begonnen. Maar ik zal aanstaande moeders altijd waarschuwen: het kan moeilijker zijn dan je verwacht!"